Katholieke Klokken- en Orgelraad

Advies ten dienste van de parochie


Het bestuur van een parochie hoeft vaak lange tijd achtereen geen vergadering aan het orgel of de klokken te wijden. Op enig moment kan het toch noodzakelijk blijken om groter onderhoud aan het orgel of de klokken te plegen. Het vereist dan specifieke kennis om de noodzaak, de kosten en de eventuele omvang van uit te voeren werkzaamheden juist te kunnen beoordelen. Ook is het voor het parochiebestuur moeilijk om, wanneer daartoe is besloten, de uitvoering van het onderhoud of de restauratie, vakkundig te kunnen controleren.
Om het parochiebestuur toch over de hiervoor benodigde kennis van zaken te laten beschikken, hebben de Nederlandse bisschoppen al in 1945 de Katholieke Klokken- en Orgelraad (KKOR) in het leven geroepen. Een college van orgel- en klokkendeskundigen die met hun vakkennis het parochiebestuur ter zijde staan. Bovendien hebben de gezamelijke bisdommen besloten elk eerste rapport van een van de adviseurs aan een parochie, te betalen. Een parochiebestuur dat beroep doet op een adviseur van de KKOR, verschaft zich zo het benodigde deskundige inzicht om met de juiste achtergrondinformatie een overwogen besluit te kunnen nemen over eventuele onderhouds- of restauratiewerkzaamheden en de kosten die daarmee gemoeid zijn. De adviseurs van de KKOR hebben in de afgelopen 60 jaar bijna alle parochies van de Nederlandse bisdommen van advies gediend.

Kwaliteit van het advies gewaarborgd


Het participeren in de oprichting van een gedegen vakopleiding tot orgeladviseur, de LOTO, is destijds een eerste stap geweest tot het vorm geven aan een grote vakbekwaamheid van de adviseurs. Een nadere uitwerking van de hele procedure is er daarnaast op gericht geweest om tot meer transparantie van de totstandkoming van de adviezen te komen en de mogelijkheid tot controle hierop vorm te geven. Alle adviseurs van de KKOR zijn gecertificeerd en lid van het CvON. De eisen die hieraan worden gesteld kunt u onder de knoppen hiernaast vinden.
Alle contacten die een adviseur gedurende een adviestraject heeft, worden vastgelegd in een intern logboek zodat controle over het tot stand komen van een advies en over het begeleidingstraject, mogelijk is. Daarnaast is er jaarlijks een interne toetsing waar de adviseurs het hele traject van een advies onderling vergelijken waarbij zij met name ingaan op transparantie en de communicatie in een adviestraject. Tot slot is er een vragenlijst die na elke eindkeuring aan het parochiebestuur wordt gezonden. Door middel van deze vragenlijst houdt het bestuur zicht op hoe de adviseur en zijn advies worden ervaren. Deze vragenlijst is ook hiernaast te downloaden


Jaarverslag over 2016 van de Katholieke Klokken en Orgelraad


Veel contacten


Mede dankzij de grote publiciteitscampagne van het voorgaande jaar, vinden parochies, meestal via de website, de KKOR steeds gemakkelijker en directer. Uitgaven aan orgel of klokken verlangen een deskundig oordeel over de waarde van een instrument en de geoffreerde werkzaamheden. Bij aanpassingen, onderhoud of fusies van parochies levert het advies van de KKOR het deskundige en onafhankelijke inzicht in de noodzaak van uit te voeren werkzaamheden en de te verwachten kosten. In het afgelopen jaar hebben om die reden juist veel nieuwe samengestelde parochies de KKOR verzocht inzicht te geven in hun instrumentenbestand om een afgewogen en op feiten gebaseerd besluit te kunnen nemen bij overplaatsing, verkoop of restauratie van orgel of klokken. De informatie op de website wordt ook steeds meer gedownload, vooral de waaier 'Zorg voor uw orgel' werd veel gezocht.

Overplaatsing


Bij de 39 kerken waar adviseurs van de KKOR voor het eerst betrokken waren, ging het 8 keer om de sluiting van een kerkgebouw. Bij een sluiting wordt er bepalende om gegaan met het lokale erfgoed. Juist om die reden is deskundig advies belangrijk. Het gaat immers direct over het al dan niet behouden van een instrument op de bestaande of een andere locatie. Kan het orgel overgeplaatst worden, is het te verkopen, of heeft het ook een monumentenstatus? Al deze vragen worden aan de adviseurs van de KKOR gesteld. Dat het niet zelden gaat om monumentale instrumenten, vormt een onderstreping van het belang van goed advies voor dit kostbare erfgoed. Bovendien is er bijna altijd sprake van een emotionele binding met het gebouw, het instrument en de lokale gemeenschap. De adviseurs van de KKOR hebben zich tot doel gesteld om de goede instrumenten te behouden voor de kerkgebouwen die open blijven. Een goed orgel heeft vaak een goede organist en dito koor en draagt derhalve bij tot een goed bezochte kerk. Een overplaatsing binnen de nieuwe parochie heeft dan de voorkeur, maar zal niet altijd mogelijk zijn. Op de pagina met downloads kunt u een document vinden over kerksluiting en hoe om te gaan met het orgel en de klokken.

Personele bezetting


Aan het eind van 2016 is afscheid genomen van de heren Martien Mesch en Michel Doll die 15 jaar lang als voorzitter en secretaris beeldbepalend zijn geweest voor het beleid van de KKOR. Door de adviseurs, maar ook van buiten de KKOR is er grote waardering uitgesproken over de resultaten die zij in de kwaliteit van de advisering hebben weten te bereiken. Zo stonden zij aan de wieg van de vakopleiding tot orgeladviseur, de LOTO, en de daaruit voortvloeiende certificering van alle adviseurs van de KKOR. Ook de voortdurende controle van het advieswerk heeft op hun initiatief gestalte gekregen. Aan het begin van 2017 zijn de namen van hun opvolgers nog niet bekend. De heer Doll blijft bij het opleidingstraject, de LOTO, betrokken als secretaris.

Vooruitzicht voor het komende jaar


Een nieuw aandachtspunt voor het komende jaar zal het onder de aandacht van de parochies brengen, van het orgel op de begroting. Voor het in stand houden van het orgel zal er op de begroting een reservering moeten worden gedaan. Dit jaar zal een studie gedaan worden om tot een formulering te komen waarin voor elk instrument een redelijke schatting te maken is van de hoogte van die reservering. Voor de komende jaren verwacht de KKOR voorts een verdere toename van gecompliceerde kerksluitingen. De KKOR heeft zich tot doel gesteld om juist de meest waardevolle instrumenten te behouden, ook nu fusies en sluitingen soms monumentale instrumenten van hun taak lijken te ontheffen. De vraag, hoe om te gaan met dit erfgoed kan alleen beantwoord worden wanneer alle parameters die er toe doen , bekend zijn. De parochiebesturen die hierin vaak gevoelige keuzes moeten maken, kunnen ook het komende jaar weer een beroep doen op de deskundigheid en vaardigheden van de adviseurs van de KKOR.